Miałam ostatnio okazję przyglądać się rozmowie rodzinnej, podczas której okazało się, że z pozoru przyjemny temat stał się się źródłem konfliktu i nieporozumienia. Grupa podzieliła się na dwa obozy, przy czym po każdej stronie były osoby z pozytywną intencją. Jednak sam sposób przekazywania sobie informacji był nie tylko niezrozumiały, ale odbierany jako raniący. W ten sposób konwersacja przerodziła się w konflikt, podczas którego wyraźnie można było wyczuć napięcie i stres w obu obozach.
Mimo, iż obie strony chciały się dogadać, to z minuty na minutę nastrój się pogarszał.
Znasz to uczucie? Dezorientacja, zakłopotanie, niechęć i rozmowa „nie idzie do przodu”.
Jak radzić sobie z problemami tego typu? Dlaczego tak się dzieje?
Przyczyn powyżej opisanej sytuacji było wiele. Ja chciałabym się dzisiaj zająć jedną z nich.
Konflikty mogą pojawiać się, gdy rozmawiający ze sobą ludzie mają inny sposób filtrowania rzeczywistości.
To filtrowanie rzeczywistości nazywamy metaprogramami. Metaprogramy to „nawykowe i systematyczne filtry, które nakładamy na nasze doświadczenie”[1]. Istnieje tak wiele informacji, na które moglibyśmy reagować, że większość z nich omijamy, ponieważ nasza świadoma uwaga ograniczona jest do maksimum 9 elementów. Metaprogramy to wzorce określające, które informacje zostaną uwzględnione. (…) Metaprogramy są ważne w kluczowych obszarach motywacji i podejmowania decyzji[2].
Zanim przedstawię Ci metaprogramy, chcę powiedzieć tyle, że ich znajomość pomoże Ci nie tylko lepiej się komunikować z innymi, ale również poprawi autorefleksję. Jeśli Twój umysł nie dostaje odpowiedniej i właściwie podanej porcji informacji, będzie Ci nie tylko trudno zrozumieć o co chodzi i stracisz energię na rozwikłanie, jakie są intencje drugiej strony, ale również nie będziesz mieć kompletnie ochoty wykonać tego, do czego Twój rozmówca chce Ciebie przekonać.
Oto lista najważniejszych metaprogramów:
1. Dążenie/ unikanie – dotyczy motywacji. Mówi o tym, na czym skupiasz swoją uwagę. Osoby stosujące metaprogram dążenie koncentrują się na osiągnięciu danego celu. Ludzie po przeciwnej stronie skali skupiają się na tym jak uniknąć tego, co kojarzy im się z cierpieniem.
2. Ogólny/ szczegółowy – osoby z metaprogramem ogólnym widzą szerszą perspektywę i wolą postrzegać duży, pełny obraz sytuacji. Czują się dobrze mając informacje ogólne. Człowiek o nastawieniu szczegółowym preferuje konkretne elementy informacji i zaczyna od bardziej szczegółowego zrozumienia tego, co się dzieje.
3. Autorytet wewnętrzny/ Autorytet zewnętrzny – określa skąd czerpiesz swoje wzory działania. Pomaga Ci to ocenić aktualny kierunek działania oraz podjąć właściwą decyzję. Osoby z autorytetem wewnętrznym zawsze najpierw pytają siebie co należy zrobić w danej sytuacji, natomiast osoby z autorytetem zewnętrznym, najpierw zwrócą się do innych z prośbą o pomoc i radę, zanim podejmą decyzję. Często też podejmują decyzję pod wpływem sugestii innych.
4. Opcje/Procedury – osoby, które są nastawione na opcje chcą mieć wybór. Z kolei ludzie, którzy mają metaprogram procedury, potrzebują określonego schematu działania, za którym będą podążać.
5. Podobieństwa/ Różnice – osoby z metaprogramem podobieństwa poszukują cech wspólnych z tym co już znają. Druga grupa będzie poszukiwać tego co inne, odmienne i również takie elementy będą ich przyciągać.
6. Proaktywność/ Reaktywność – Osoby proaktywne inicjują działanie, są zdecydowane i dążą do realizacji celów. Rzadko czekają na innych. Osoby po przeciwnej stronie czekają na innych lub na właściwy moment, który może nigdy nie nastąpić. Potrzebują bardzo długiego czasu na podjęcie decyzji lub rezygnują z jej podjęcia[3].
7. Ja/ Inni – osoby z metaprogramem ja, będą nastawione na działanie, które ma przynieść przede wszystkim korzyści dla nich, natomiast osoby, które mają metaprogram inni, po pierwsze zastanowią się czy dane działanie spełni potrzeby innych osób.
Powyżej przedstawiłam Ci listę metaprogramów, teraz pora na to, abyś przećwiczył umiejętność rozpoznawania metaprogramów u siebie oraz innych. Dzięki tej liście znajdziesz również odpowiedź na pytanie jak radzić sobie z problemami podczas komunikacji?
Pamiętaj, że metaprogramy mogą się zmieniać w zależności od kontekstu sytuacyjnego. Zanim więc zajmiesz się diagnozowaniem znajdź kontekst, który będzie na ten moment dla Ciebie najbardziej korzystny. Powiedzmy, że chcesz zrozumieć, jakimi metaprogramami kierujesz się podczas rozwiązywania konfliktów z najbliższymi. W tym celu najpierw przywołaj ostatnią sytuację, gdy potrzebowałeś porozumieć się z członkiem Twojej rodziny omawiając drażliwy temat. Wykonaj teraz ćwiczenie, które pozwoli Ci przeprowadzić autodiagnozę.
Ćwiczenie jest proste.
Opisz swoje doświadczenia, mając na uwadze opisy metaprogramów i dokonaj diagnozy we wszystkich siedmiu kategoriach, o których była mowa w artykule.
Dzięki tej analizie poznasz swoje metaprogramy. Od dziś będziesz mógł bardziej elastycznie reagować i lepiej funkcjonować w rzeczywistości. Metaprogramy pomogą Ci również skuteczniej motywować inne osoby i lepiej się z nimi komunikować. Dzięki ich znajomości oraz wykorzystywaniu tej wiedzy możesz uniknąć wiele problemów i konfliktów oraz lepiej porozumiewać się z ludźmi.
Jeśli chcesz otrzymać wsparcie odnośnie powyższego tematu zapisz się na bezpłatną konsultację.
[1] J. O’Connor, J. Seymour, NLP. Wprowadzenie do programowania neurolingwistycznego, Poznań, 1996, s. 281.
[2] Ibidem, s. 180.
[3] Ibidem, s. 181-186.