Jak przestać się bać oceny?
Ludzie obawiają się osądów. Od dziecka w szkole jesteśmy uczeni, że kiepska ocena, wiąże się z jakimiś konsekwencjami i brakiem akceptacji nauczyciela lub rodziców. Dzieci są bezradne wobec takich zachowań dorosłych. Jedyne co mogą zrobić to dostosować się do sytuacji i próbować spełnić oczekiwania lub buntować się, co w istocie niewiele daje, bo systemu nie można zmienić.
Gra w wymianę energii
Pod spodem tych zachowań, można zobaczyć swoistą grę w wymianę energii. Jeśli spełnisz nasze oczekiwania, damy ci akceptację, pochwałę, a jak nie – nie dostaniesz ich. Dziecko potrzebuje energii i mimo, że ma ochotę się zbuntować, to nie ma wyjścia. Siedzi zanurzone w systemie, który tak właśnie jest skonstruowany. Żeby przetrwać uznaje, że tak już musi być. Gdy mały człowiek staje się dorosły, uznaje tę grę za własną i kontynuuje ją wobec innych. Wiele osób prawdopodobnie nie uświadamia sobie tego mechanizmu, ponieważ na co dzień o nim nie myśli. Jednocześnie staje się to jego przekleństwem, ponieważ poczucie braku wyboru z dzieciństwa pozostało w podświadomości. W tej chwili pojawia się jako lęk przed oceną, bo skojarzone to zostało z brakiem akceptacji innych, osób od których kiedyś zależało. Paradoksalnie codzienne dokonywanie osądów wobec innych ludzi i otaczającego świata tylko wzmacnia ten schemat.
O czym dzisiaj napiszę?
W tym artykule odpowiem na takie pytania jak:
- Czym tak naprawdę jest ocena?
- Dlaczego człowiek chce oceniać?
- Jak zmniejszyć strach przed oceną innych?
Dlaczego warto przestać się bać oceny?
Bardzo często w trakcie prowadzonych przeze mnie warsztatów pada pytanie: “Jak przestać się bać oceny?”.Jeżeli i Ty się jej obawiasz, to nie jesteś sama. Bardzo wiele osób się tego boi, choć część z nich wcale nie chce się do tego przyznać. Temat jest o tyle ważny, że ten lęk może skutecznie zablokować możliwość podejmowania dobrych dla siebie decyzji, jak również rozwój w preferowanym przez siebie kierunku.
1.Czym tak naprawdę jest ocena?
Człowiek posługując się ego dokonuje osądów w każdej chwili. Pierwszym i podstawowym osądem jest: “to jest dla mnie dobre, to jest dla mnie złe”. To zwyczajny mechanizm przetrwania wiążący się z chęcią, aby jak najdłużej utrzymać się przy życiu. Przenosi się on na codzienne funkcjonowanie społeczne. Ludzie osądzają w ten sam sposób relacje na podstawie przyswojonych wzorców i zasad uznanych w danej grupie. To dzieje się nieświadomie – automatycznie w każdym momencie. Gdy dochodzi do konfliktu, to oznacza, że ludzie próbują ze sobą walczyć o zasoby: materialne, niematerialne czy energetyczne. Ocena składa się ze skojarzeń z daną sytuacją, wynikających z przekonań: “to jest dla mnie dobre, to jest dla mnie złe”, co uruchamia reakcję emocjonalną, a potem automatyczne zachowanie.
2. Dlaczego człowiek chce oceniać?
Człowiek ocenia, bo jest to automatyczna reakcja na otaczającą go rzeczywistość. Najczęściej jest to mechanizm nieświadomy, nawet jeśli wbudowany jest w taką instytucję jak szkoła czy firma. Oczywiście różnorodne systemy wymagają odniesienia się do jakichś wytycznych przy dokonywaniu ocen, ale nie zmienia to tego, że większość ocen jest czysto subiektywnych. Wszystkie one odnoszą się do tego na ile dane zjawisko jest dla osoby oceniającej korzystne. To pokazuje, że jest to czysty mechanizm ego, związany z własnym indywidualnym interesem – żadna obiektywna ocena, ani próba rzetelnego określenia rzeczywistości.
3. Jak zmniejszyć strach przed oceną innych?
Powyższe wskazówki prawdopodobnie już pokazały Ci, czym ocena tak naprawdę jest. Zakładając, że każdy osąd jest w jakimś sensie subiektywny – nie obiektywny oraz, że wiąże się z interesem osoby oceniającej, możesz być prawie pewna, że tu nie chodzi o Ciebie, ale o osobę, która dokonuje oceny. Ponadto sposób osądzania Ciebie będzie uzależniony od stopnia dojrzałości człowieka, z którym masz do czynienia, jego samoświadomości oraz poziomu jego stresu w danej sytuacji. Im niższa dojrzałość, tym ocena będzie bardziej subiektywna. Im mniejsza świadomość, tym człowiek bardziej będzie oceniał Cię, na podstawie swoich nieświadomych wzorców i skojarzeń, które wynikają z jego doświadczeń życiowych, a nie z realnej rzeczywistości. Im wyższy poziom jego stresu, tym prawdopodobniej będzie bardziej skupiony na swoim własnym interesie a mniej na Tobie i konsekwencjach, jakie jego ocena może na Ciebie wywrzeć.
Fakt, że Twoje zachowanie czy też decyzje będą oceniane na podstawie powyższych czynników już powinno Ci pomóc w zbudowaniu dystansu do tego, jak inni Cię osądzają.
Zaczęłam od wyjaśnienia mechanizmu, aby Twój umysł mógł zrozumieć najpierw jak to wszystko wygląda. Pozostał nam jeszcze strach przed osądem. Reakcja lękowa jest zupełnie inną kwestią i wiąże się najczęściej z tym, na co nie jesteś przygotowana, dlatego proponuję Ci zrobić proste ćwiczenie.
Ćwiczenie
Zamknij oczy. Wyobraź sobie, że siedzisz w kinie. Oglądasz na ekranie kina film, w którym grasz Ty i osoba, która Ciebie ocenia. Opowiada Tobie rzeczy, których boisz się usłyszeć. Pozwól sobie to zobaczyć na ekranie, podczas, gdy Ty siedzisz sobie na widowni spokojnie w fotelu i oglądasz to jak serial telewizyjny. Gdy już oceniacz się wygada – cofasz film i ponownie oglądasz całą sekwencję. Robisz tak kilka do kilkunastu razy. Jeśli wykonałaś poprawnie to ćwiczenie, strach powinien zniknąć po maksymalnie kilkunastu odtworzeniach tego filmu.
Powyższe ćwiczenie opisuję dokładniej w niniejszym filmie.
Jeżeli interesuje Cię to ćwiczenie i masz więcej tematów, które na tym etapie życia Ci przeszkadzają, prawdopodobnie zainteresuje Cię możliwość umówienia się ze mną na sesje indywidualne. Zanim jednak się umówimy, chciałabym zaprosić Cię na bezpłatną konsultację, podczas której otrzymasz półgodzinną sesję wstępną i porozmawiamy o możliwościach wzięcia udziału w jednym z moich programów dla kobiet. Zapisz się na bezpłatną konsultację tutaj: kontakt@martagierlinska.pl